Bệnh viện tỉnh, 2 giờ sáng
Đèn hành lang nhấp nháy như mọi đêm. Tiếng máy thở đều đều vọng ra từ các phòng bệnh. Tôi ngồi ở trực ban, nhìn đồng hồ – còn năm tiếng nữa mới hết ca.
Tám năm làm điều dưỡng, tôi đã quen với những đêm trực dài như thế này. Quen với tiếng chuông báo từ các phòng, quen với những cuộc gọi giữa đêm, quen với cả mùi thuốc sát trùng lẫn trong không khí.
Nhưng đêm hôm đó khác.
Bà Tâm phòng 305
Bà Tâm nhập viện từ ba tuần trước. Ung thư giai đoạn cuối, di căn khắp người. Bác sĩ nói không còn cách nào, chỉ có thể giảm đau và chờ đợi.
Bảy mươi hai tuổi. Góa chồng từ năm bốn mươi. Một mình nuôi ba đứa con khôn lớn. Giờ ba đứa con ấy thay phiên nhau túc trực bên giường bệnh, mắt đỏ hoe, không nói được gì nhiều.
Tôi hay vào phòng bà kiểm tra vào ban đêm. Bà ít ngủ, phần vì đau, phần vì – như bà nói – "ngủ nhiều phí thời gian quá con ơi."
"Phí thời gian sao hả bà?" Tôi hỏi, vừa kiểm tra dây truyền dịch.
"Thời gian còn ít, ngủ hoài thì có gì mà nhớ."
Bà cười, nụ cười nhẹ như sợi khói. Tôi không biết phải đáp lại thế nào.
Câu chuyện lúc 2 giờ sáng
Đêm hôm đó, khi tôi vào kiểm tra, bà Tâm còn thức. Cô con gái út đang ngủ gật trên ghế, tay vẫn nắm chặt tay mẹ.
"Con ngồi đây với bà chút được không?" Bà thì thào, giọng yếu hơn mọi ngày.
Tôi kéo ghế ngồi xuống. Trong ánh đèn lờ mờ của phòng bệnh, khuôn mặt bà gầy guộc, xương xẩu, nhưng đôi mắt vẫn sáng.
"Bà kể con nghe chuyện được không?"
"Dạ được."
Bà im lặng một lúc, như thể đang sắp xếp ký ức.
"Hồi bà hai mươi tuổi, bà gặp ông ấy ở chợ. Ổng bán cá, bà mua rau. Ổng cứ đi theo bà hoài, ngày nào cũng cho bà con cá, nói 'em cầm về kho đi, anh không lấy tiền đâu.' Bà giận lắm, nói 'tui không cần ai cho.' Vậy mà cuối cùng bà lấy ổng."
Bà cười khẽ, ánh mắt như đang nhìn về một nơi rất xa.
"Ổng mất khi thằng út mới năm tuổi. Hồi đó bà tưởng mình không sống nổi. Nhưng rồi bà nhìn ba đứa con, bà biết mình phải sống. Phải sống để nuôi tụi nó lớn, để một ngày gặp lại ổng, bà có thể nói 'tui đã lo tốt cho con mình rồi.'"
Bà nắm tay tôi, bàn tay khô và lạnh.
"Con à, bà không sợ chết. Bà chỉ sợ chết mà chưa kịp nói hết những gì muốn nói."
Những lời chưa kịp nói
Sáng hôm sau, bà Tâm gọi ba đứa con vào phòng.
Tôi đứng ngoài hành lang, không nghe rõ họ nói gì, chỉ thấy qua ô kính cửa sổ – cả gia đình đang ôm nhau khóc. Không phải khóc vì đau đớn, mà là thứ nước mắt của những người đang nói lời từ biệt.
Chị Hai – con gái lớn của bà – ra ngoài, mắt đỏ hoe nhưng môi mỉm cười.
"Mẹ tui nói mẹ yêu tụi tui. Ba mươi năm mẹ chưa bao giờ nói câu đó." Chị lau nước mắt. "Mẹ nói mẹ xin lỗi vì hồi xưa nghiêm khắc quá, vì bắt tụi tui làm việc nhiều. Mẹ nói mẹ tự hào về tụi tui."
Chiều hôm đó, bà Tâm còn nói chuyện điện thoại với mấy đứa cháu ở xa. Bà kể chuyện hồi xưa, bà dặn dò, bà cười, bà nói yêu thương.
Bà dùng những giờ cuối cùng để nói hết những gì ba mươi năm bà giữ trong lòng.
Ca trực đêm cuối cùng
Tối đó, tôi lại trực.
Lúc 11 giờ, máy báo hiệu từ phòng 305 kêu. Tôi chạy vào, bác sĩ trực cũng đến ngay.
Bà Tâm đang thở yếu dần. Ba đứa con đứng quanh giường, nắm tay mẹ. Không ai khóc. Không ai hoảng loạn. Họ chỉ đứng đó, bình thản, như thể đã chuẩn bị sẵn sàng cho khoảnh khắc này.
"Mẹ ơi, tụi con ở đây." Anh Hai nói, giọng run nhưng vững vàng. "Mẹ đi gặp ba đi. Tụi con sẽ ổn."
Bà Tâm mở mắt lần cuối, nhìn từng đứa con, rồi khép mi.
Máy đo nhịp tim chuyển thành đường thẳng.
11 giờ 23 phút. Bà Tâm ra đi.
Tôi đứng ở góc phòng, nước mắt chảy mà không hay. Tám năm làm điều dưỡng, tôi đã chứng kiến nhiều người ra đi. Có những cái chết đau đớn, vật vã. Có những cái chết đột ngột, để lại bao nhiêu điều dang dở.
Nhưng bà Tâm ra đi trong thanh thản. Bà đã nói hết những gì cần nói. Bà đã yêu thương hết những người cần yêu thương. Bà đã sống trọn vẹn đến giây phút cuối cùng.
Sau đêm đó
Sáng hôm sau, tôi về nhà sau ca trực dài.
Mẹ tôi đang nấu cơm trong bếp. Tôi đứng ở cửa, nhìn dáng mẹ lụi cụi bên bếp lửa – dáng người nhỏ nhắn, mái tóc đã bạc nhiều hơn so với năm ngoái.
"Mẹ."
"Ừ, về rồi hả con?"
Tôi bước vào, ôm mẹ từ phía sau. Mẹ giật mình, quay lại nhìn tôi ngạc nhiên.
"Con yêu mẹ."
Mẹ im lặng một lúc, rồi đưa tay lên nắm lấy tay tôi.
"Mẹ cũng yêu con."
Đó là lần đầu tiên trong ba mươi ba năm, tôi nói câu đó với mẹ. Và cũng là lần đầu tiên tôi nghe mẹ nói lại.
Bà Tâm dạy tôi rằng, cái chết không phải là điều đáng sợ nhất. Điều đáng sợ nhất là ra đi mà còn những lời chưa kịp nói, còn những yêu thương chưa kịp bày tỏ.
Cảm ơn bà, bà Tâm phòng 305. Cảm ơn vì đã dạy tôi sống trọn vẹn hơn, trước khi quá muộn.