Tôi còn nhớ rõ buổi tối hôm đó.
Mùa hè năm 2015, sau khi có kết quả thi đại học, cả gia đình ngồi quanh bàn ăn. Cha tôi đặt tờ giấy ghi điểm xuống bàn, nhìn tôi với ánh mắt nghiêm nghị: "Con đủ điểm vào Kinh tế Đà Nẵng. Học xong về tiếp quản công ty vật liệu của cha."
Tôi im lặng một lúc, rồi nói: "Con muốn học Kiến trúc ở Sài Gòn."
Không khí trong phòng đông cứng lại.
Con đường được vạch sẵn
Cha tôi kinh doanh vật liệu xây dựng hơn hai mươi năm. Từ một cửa hàng nhỏ ven đường, ông gây dựng lên công ty cung cấp vật liệu cho hàng chục công trình lớn nhỏ ở Đà Nẵng. Trong đầu ông, tương lai của tôi đã được vạch sẵn: học kinh tế, về làm việc với ông vài năm, rồi tiếp quản công ty.
Đó là một kế hoạch hoàn hảo. An toàn. Có sẵn nền tảng. Không cần lo lắng về việc làm hay thu nhập.
Nhưng tôi không muốn đếm số. Tôi muốn vẽ.
Từ nhỏ, tôi đã mê mẩn những tòa nhà. Mỗi lần đi ngang một công trình đang xây, tôi đều dừng lại nhìn. Không phải nhìn đống gạch cát như cha tôi, mà nhìn cái khung, cái hình dáng, cái cách ánh sáng rọi qua những ô cửa. Tôi vẽ nhà từ năm lên mười – những ngôi nhà tưởng tượng với mái vòm, với cầu thang xoắn, với những khu vườn trên sân thượng.
Cha tôi chưa bao giờ xem những bức vẽ đó. Với ông, vẽ vời là thú vui con nít, không phải nghề nghiệp.
Người phá vỡ im lặng
Ba ngày sau bữa tối hôm đó, tôi và cha vẫn chưa nói chuyện với nhau.
Mẹ tôi là người phá vỡ sự im lặng. Bà kéo tôi ra ban công, nhìn ra phía sông Hàn đang lấp lánh ánh đèn: "Con thực sự muốn học Kiến trúc?"
"Dạ, con muốn."
"Vì sao?"
Tôi suy nghĩ một lúc.
"Vì con muốn tạo ra những không gian khiến người ta cảm thấy hạnh phúc khi ở trong đó. Con muốn... con muốn xây những thứ còn lại sau khi con không còn nữa."
Mẹ im lặng. Rồi bà nói: "Để mẹ nói chuyện với cha."
Một tuần sau, cha gọi tôi vào phòng làm việc. Ông đưa tôi một tập hồ sơ: "Cha đã tìm hiểu về ngành Kiến trúc. Năm năm học, ra trường lương thấp, phải làm việc nhiều năm mới có thể tự đứng trên đôi chân mình."
Tôi gật đầu. "Con biết."
"Con vẫn muốn học?"
"Dạ."
Cha thở dài. "Cha sẽ cho con hai năm đầu. Nếu sau hai năm, con vẫn quyết tâm, cha sẽ không cản nữa. Nhưng nếu con bỏ cuộc, con phải về học Kinh tế như cha nói."
Đó là thỏa thuận của chúng tôi. Và tôi đã không bỏ cuộc.
Hai năm thử thách
Hai năm đầu đại học là hai năm vất vả nhất đời tôi.
Tôi thuê phòng trọ nhỏ ở quận Bình Thạnh, đi xe buýt đến trường mỗi ngày. Sài Gòn nóng, ồn ào, và hoàn toàn khác với Đà Nẵng. Tôi nhớ biển, nhớ gió, nhớ những buổi chiều đạp xe dọc bờ sông Hàn.
Nhưng tôi không có thời gian để nhớ nhung.
Kiến trúc không chỉ là vẽ đẹp. Kiến trúc là toán học, là vật lý, là hiểu về vật liệu, về ánh sáng, về cách con người di chuyển trong không gian. Những đêm tôi thức trắng hoàn thành đồ án, những ngày tôi đi bộ khắp thành phố để khảo sát công trình, những lần bị thầy chê "ý tưởng hay nhưng không khả thi" – tất cả đều là bài học.
Có những lúc, tôi muốn bỏ cuộc. Có những đêm nằm trong phòng trọ chật chội, nhìn lên trần nhà ẩm mốc, tôi tự hỏi: Mình có đang sai không? Có phải cha đúng không?
Nhưng rồi sáng hôm sau, khi cầm bút chì vẽ những đường nét đầu tiên trên giấy, tôi lại biết: Đây là thứ mình muốn làm.
Bài học từ thực tế
Năm thứ ba, tôi thực tập tại một công ty thiết kế lớn.
Lần đầu tiên, tôi được tham gia một dự án thực tế – thiết kế nội thất cho một căn hộ chung cư. Tôi chỉ là thực tập sinh, công việc chủ yếu là đo đạc, chỉnh sửa bản vẽ theo yêu cầu của kiến trúc sư chính. Nhưng tôi học được nhiều hơn bốn năm đại học.
Tôi học được rằng khoảng cách giữa bản vẽ trên giấy và công trình thực tế là rất xa. Tôi học được rằng kiến trúc sư không chỉ là người vẽ đẹp, mà còn phải biết lắng nghe khách hàng, biết tính toán chi phí, biết làm việc với nhà thầu.
Và tôi học được rằng mình còn rất nhiều thứ chưa biết.
Công trình đầu tiên
Năm hai mươi bốn tuổi, tôi nhận công trình đầu tiên của riêng mình – thiết kế nội thất cho một căn hộ nhỏ ở quận 7.
Khách hàng là một cặp vợ chồng trẻ, vừa có con đầu lòng. Họ muốn một không gian ấm cúng, đủ chỗ cho gia đình nhỏ mà vẫn thoáng đãng, đủ ánh sáng.
Tôi mất ba tháng để hoàn thành từ ý tưởng đến thi công. Ba tháng mất ngủ, ba tháng đau đầu vì ngân sách, vì nhà thầu, vì hàng trăm thứ phát sinh không lường trước.
Nhưng khi công trình hoàn thành, khi nhìn cô vợ ôm con đi vào căn hộ mới, mắt sáng lên vì hạnh phúc, tôi biết mình đã chọn đúng.
Đêm đó, tôi gọi điện về cho cha. "Cha ơi, con vừa hoàn thành công trình đầu tiên."
Bên kia đường dây, cha im lặng một lúc rồi nói: "Gửi cha xem hình đi."
Tôi gửi. Và lần đầu tiên, cha tôi nhắn lại: "Đẹp đó con."
Ba chữ đó, tôi chờ đợi suốt sáu năm.
Chín năm sau
Bây giờ, tôi hai mươi bảy tuổi.
Tôi vẫn làm kiến trúc sư tại Sài Gòn, vẫn thuê phòng trọ (lớn hơn một chút), vẫn thức khuya vẽ bản thiết kế. Lương tôi không cao như những người bạn học Kinh tế, nhưng đủ để sống, đủ để gửi về một ít cho mẹ, đủ để thỉnh thoảng mua vé máy bay về Đà Nẵng tắm biển.
Năm ngoái, tôi đạt giải khuyến khích trong một cuộc thi thiết kế không gian xanh cho đô thị. Không phải giải lớn, nhưng đó là lần đầu tiên công việc của tôi được công nhận bởi những người ngoài ngành.
Cha tôi không nói gì nhiều. Nhưng tôi biết ông đã in tấm giấy chứng nhận và treo trong phòng làm việc của mình.
Nếu năm đó...
Đôi khi, tôi vẫn tự hỏi: Nếu năm đó, mình chọn học Kinh tế thì sao?
Có lẽ tôi sẽ có cuộc sống ổn định hơn. Có lẽ tôi sẽ có xe hơi, có nhà riêng. Có lẽ cha tôi sẽ hài lòng hơn.
Nhưng tôi sẽ không được làm điều mình yêu thích mỗi ngày. Tôi sẽ không có cảm giác run rẩy khi nhìn một bản vẽ biến thành hiện thực. Tôi sẽ không biết cảm giác hạnh phúc khi ai đó bước vào một không gian mình tạo ra và nói: "Đẹp quá."
Tôi chọn vẽ thay vì đếm số. Và đó vẫn là quyết định đúng đắn nhất đời tôi.
Nếu bạn đang đứng trước một ngã rẽ, đang phân vân giữa con đường an toàn và con đường mình thực sự muốn đi – tôi không có lời khuyên nào hoàn hảo. Tôi chỉ biết rằng, chín năm sau quyết định năm mười tám tuổi, tôi vẫn thức dậy mỗi sáng và háo hức đến nơi làm việc.
Với tôi, đó là đủ.